Een andere blik op Islam

Wat kunnen wij leren van traditie en conflict?

 

Degenen die mij kennen weten dat ik al vijf jaar heen en weer reis tussen Ghana en Nederland en in Ghana werk met een gemeenschap van de Dagomba stam in het noorden. De Dagomba zijn doorgaans traditionele mensen en religie heeft in Afrika een belangrijke plaats in het leven van mensen. Veruit de meeste Dagomba zijn praktiserend moslim. De vorm van Islam die zij praktiseren is echter geheel anders dan wat wij kennen in het Westen.

 

De beelden over Islam in Europa en de Verenigde Staten zijn voornamelijk gebaseerd op de Arabisch/Noord Afrikaanse Islam. Det Arabische vorm van Islam speelt een invloedrijke rol in de wereldeconomie vanwege de dominantie positie die dat deel van wereld heeft als leverancier van olie. De wereldeconomie is gebouwd op olie en de grootste olievoorraden liggen in landen die Aribisch Islamitisch zijn. Daardoor is de invloed in de OPEC (en daarmee de wereldeconomie) groot.

 

De meeste immigranten in Europa komen oorspronkelijk uit Noord Afrika. In Nederland wonen, bijvoorbeeld, veel mensen die hun wortels hebben in Marokko of Turkije. In Duitsland woont een grote gemeenschap met Turkse wortels en in Frankrijk komen veel migranten oorspronkelijk uit Algerije en Libanon. De oorspronkelijke migranten zijn al zeker twee of drie generaties geleden naar Europa gekomen en hun nakomelingen zijn inmiddels volwassen Nederlanders, Duitsers of Fransen. En ze zijn Moslim, hoewel niet altijd praktiserend. Maar een Turk is geen Marrokaan, net zo min als een Belg een Nederlander is.

 

In dit artikel refereen ik naar Spiral Dynamics, een sociaal ontwikkelingsmodel dat uitgaat van verschillende werkelijkheden (wereldbeelden of vMemes) die tegelijk en naast elkaar bestaan. Spiral Dynamics brengt de complexiteit van de werkelijkheid en de nuances zeer scherp in beeld. Grote waarde van Spiral Dynamics vind ik dat het een verfrissend perspectief brengt op maatschappelijke vraagstukken en daardoor ook andere mogelijkheden in beeld brengt om spanningen en conflicten te benaderen. Daarmee geeft het toegang tot alternatieve oplossingen voor bekende en nieuwe vraagstukken.

IMG_5273

Religie in algemene zin – zowel de Islam, als het Christendom – is volgens Spiral Dynamics een uitingsvorm die zich vooral manifesteert in het blauwe waardesysteem (Authoritarian vMeme). Synoniem voor het woord ‘waardesysteem’is wereldbeeld. Heilige geschriften en leefregels geven structuur en vorm aan de manifestatie van het geloof in een hogere waarheid.

De inhoud van de boeken en regels verschilt tussen de religies, maar voor mij is de essentie niet zo heel verschillend. Wat ze gemeen hebben is de overtuiging dat wij onderdeel zijn van iets dat groter en inteligenter is dan wij en dat wij ons daarin hebben te schikken en ons daarmee moeten verbinden. Regels en afspraken helpen daarbij.

 

De oorsprong van religie ligt echter in een ander waardesysteem. Het bewustzijn dat wij onderdeel zijn van een groter geheel, als is het maar de planeet Aarde waarop we wonen, komt uit het paarse waardesysteem. Dit waardesysteem wordt ook wel “tribale orde” (Tribal mythic vMeme) genoemd. Essentie van de tribale orde is (voor mij) dat we met elkaar verbonden zijn en samen veel meer kunnen realiseren dan als afzonderlijk individu. Familie en groep zijn belangrijk, vaak zelfs belangrijker dan het individu. Er is sprake van eenheid en verbinding; in de groep en als groep met de aarde. Het meest bekende voorbeeld van het paarse waardesysteem zijn de Aboriginals in Australie. Ook bij de Dagomba in noord Ghana is dit waardesysteem dominant aanwezig, vooral in niet-stedelijke gebieden. Hierover later meer.

 

Waar het blauwe waardesysteem strutuur en taal geeft aan een geloofsbelevenis heeft het paarse waardesysteem veel meer een mystieke relatie met datgene waar we onderdeel van zijn en in verbonden zijn. Beiden zijn georienteerd vanuit de groep als geheel, het collectief. Daarbij blijft de vragen “Waar is het individu in de groep?” en “Wie ben ik als individu in de groep?”. Deze vragen komen uit een ander waardesysteem, georienteerd vanuit het individu.

 

Het tribale waardesysteem (paars) en het structuur georienteerde waardesysteem (blauw) zijn met elkaar verbonden via een waardsysteem dat de twee vragen in de vorige alinea beantwoord. In dit geval is het verbindende waardesysteem rood, “Power Gods”. Dit waardesysteem gaat uit van zelfexpressie en zelf manifestatie. Daadkracht is het woord dat ik het meest samenvattend vind bij dit waardesysteem. Je zou kunnen zeggen dat het collectieve bewustzijn van verbinding in de tribale orde (paars) zich manifesteert via expressie van het individu (rood) en dat het blauwe (authoritarian) waardesysteem kaders geeft voor ‘gezonde’ manifestatie door het individu door de groep. Gezond betekent hier dat het dienend is aan het grotere geheel; de groep.

 

Er is sprake van een zekere volgordelijkheid, maar deze is niet lineair. Levend in een collectief (familie, groep, bedrijf, samenleving) ontstaat vanzelf de vraag “wat is mijn plek in de groep?”. Dit is niet een vraag die op een gegeven moment wordt beantwoord. Omdat er constant beweging en dynamiek in een groep is, blijft de “ik” vraag continu terugkeren. En omdat de groep constant in beweging is verandert het antwoord op deze vraag ook met de tijd. Daarom is het ook belangrijk om deze vraag telkens opnieuw te stellen.

DNA spiraal vMemes

Tegelijkertijd blijken sommige zaken minder aan verandering onderhevig te zijn of blijkt er binnen de groep grote consensus te bestaan over een aantal zaken. Dan is het waardevol om afspraken te maken en vast te leggen zodat niet iedere keer ‘het wiel opnieuw hoeft te worden uitgevonden’. Dat maakt het leven makkelijker, leidt tot minder spanning/conflict binnen de groep en geeft ruimte voor andere zaken die ook belangrijk zijn. Het rode waardesysteem vind rust in structuur, tegelijkertijd zoekt het de grenzen op. Dit is een natuurlijk (evolutionair) proces en onderdeel van de individueel menselijke behoefte om zich te ontwikkelen en te manifesteren.

 

Als de bron is van elke vorm van zelfmanifestatie en individuele creativiteit is het rode waardesysteem een zeer krachtig waardesysteem. In Nederland is er ook angst voor de kracht van dit waardesysteem. Dat is niet onterecht omdat te veel kracht/zelfexpressie kan leiden tot ‘óngezonde’ uitingsvormen en zelfs (extreem) geweld.

 

Het beeld van Islam wordt in Europa sterk gekleurd door gewelddadige groeperingen zoals Daesh (bij de meesten bekend als ISIS) en Boko Haram. De aanslagen in Europa van Daesh en de aanslag van Al Qaida op het World Trade Center in New York hebben het westerse beeld van Islam sterk beinvloedt. In Noord-West Afrika handelt Boko Haram op vergelijkbare wijze. Het zijn vormen van ongezond rood (Power Gods). Maar ook de opmerking van George Bush junior “You are with us or you are against us” en de uitspraken van Geert Wilders over “minder, minder Marrokanen” zijn uitingen van ongezond rood.

 

Vanuit het perspectief van Spiral Dynamics is de clash tussen het Westen en groeperingen als Daesh, Al Quaida en Boko Haram niet zozeer een conflict tussen Islam en het ‘vrije’ Westen. Het is een conflict van ongezond rood tegen ongezond rood. Hierover schrijf ik wellicht in een ander artikel meer. In dit artikel wil ik de nuance benadrukken en helderheid verschaffen dat het beeld van Islam als een gewelddadige religie niet geheel onjuist, maar wel zeer beperkt is.

 

De Islam kent een rijke historie in kunst, wetenschap en literatuur. De moderne astronomie heeft zijn oorsprong in het werk van de Moghul in India. Moghul zijn moslims die lange tijd grote delen van India bewoonden en beheersten. Hun kennis van de sterren was lange tijd veel geavanceerder dan in het Westen. Terwijl in Europa nog geloofd werd dat de zon om de aarde draait waren er in India al sterrewacht torens en zeer accurate kaarten van het heelal en de dynamiek in ons zonnestelsel.

 

De meeste traditionele wetenschappers in Islam waren Sufi. Grote schrijvers/dichters als Hazrad Imrad Kahn waren Sufi, evenals vele wiskundigen, astrologen en andere wetenschappers. Essentie van het Sufisme is (voor mij) dat wetenschap en mystiek worden gecombineerd. Vanuit het besef dat de werkelijkheid veel omvangrijker en complexer is dan wij mensen kunnen bevatten streven Sufi naar het verbinden met deze werkelijkheid door onderzoek, gesprek en meditatie. Het stellen van vragen is belangrijker dan het antwoord en door constant dezelfde vraag te stellen ontwikkelt ons besef van de werkelijkheid zich. Tegelijkertijd blijft dat besef slechts een concept dat de werkelijkheid benadert. Een diep bewustzijn hiervan kenmerkt een Sufi.

 

Sufi ervaren een ander wereldbeeld dan de vormen van Islam die ik hierboven heb beschreven. In Spiral Dynamics zou ik Sufi plaatsen in de gele (FlexFlow) en turquise (Wholeview) waardesystemen. Deze waardesystemen hebben een hoge complexiteit, hebben en staan doorgaans ver af van de paarse, rode en blauwe waardesystemen in Spiral Dynamics. Sufi hebben doorgaans meer gemeen met de Rozenkruisers in het Christendom en de Kabbalisten in het Jodendom dan met andere vormen van Islam. In Sufi tempels vindt je dan ook, naast de Koran, de heilige geschriften van andere wereldreligies zoals de bijbel, de kaballah en hindu geschriften.

Wereld religies

Hoewel ik zelf als jood ben geboren en voornamelijk ben geschoold in Hinduisme, Buddhisme en Taoisme beschouwen moslims die bekend zijn met Sufisme mij als een Sufi. Ik ben zelfs getrouwd in de Sufi tempel in Katwijk (met een eigen ceremonie gebaseerd op mijn eigen spirituele beleving) omdat mijn levensvisie volgens de beheerders van de Sufi tempel die is van een Sufi.

 

Een grote meerderheid van de Dagomba, zoals ik eerder schreef, is moslim. De vorm van Islam bij de Dagomba is anders dan andere vormen die ik ken. In plaats dat de lokale tradities zijn vervangen door Islam is Islam geintegreerd in de traditie. Zoals veel Afrikaanse stammen staat de gemeenschap bij traditionele Dagomba voorop; het paarse waardesysteem is nog dominant aanwezig bij de traditionele Dagomba waar ik mee werk en leef.

 

Dagomba gaan er van uit dat we allemaal familie van elkaar zijn en als zodanig met elkaar zijn verbonden. Dat geldt binnen de stam, maar ook over de grenzen van de eigen gemeenschap heen. In veel gevallen is men ook daadwerkelijk familie van elkaar. Een man mag maximaal vier vrouwen trouwen, mits hij ze allemaal kan voorzien van een goed bestaan. Grote gezinnen zijn eerder regel dan uitzondering. Wat ik bijzonder vindt is dat er ook gemengde huwelijken zijn waar de ene ouder Moslim is en de andere ouder Christen. In deze gemengde huwelijken worden kinderen worden relatief vrij gelaten om hun eigen keuze te maken voor geloof en kerk. Ook de keuze voor de specifieke moskee of kerk waar kinderen naartoe gaan is relatief vrij. Zo kan het voorkomen dat binnen één gezin ouders en kinderen naar verschillende kerken en mokeeën gaan en bij elkaar opgeteld wel meer dan 10 verschillende gebedshuizen bezoeken.

 

Tijdens mijn eerste bezoeken aan de gemeenschap die mij had uitgenodigd om naar Ghana te komen heb ik de tijd genomen om met de initiatiefnemers te spreken over mijn eigen spirituele praktijk. Deze is voornamelijk gegrond in het Budhhisme/Hinduïsme/Taoïsme. In deze gesprekken vonden we opmerkelijk veel parallellen als het gaat over de principes van eenheid en verbinding. Maar ook in de noodzaak tot zelfreflectie als onderdeel van persoonlijke en spirituele groei. Ook adresseerde ik dat ik als Jood geboren ben en dat die identiteit ook belangrijk voor me is. Ik vroeg of dat een probleem zou zijn (of kunnen worden) voor onze samenwerking. De reactie was er een van oprechte verbazing.

 

Mij werd uitgelegd dat wat de Dagomba betreft Joden en Moslims broeders zijn, want we hebben dezelfde stamvader, Abraham. Het was eerder een extra voordeel dan een belemmering. Nu, vijf jaar na deze gesprekken, kan ik alleen maar bevestigen dat Dagomba dit niet alleen met de mond belijden, maar mij daadwerkelijk als een gelijke behandelen, ondanks de verschillen die ook duidelijk aanwezig zijn. Dat is ook voor mij nieuw, wonende in een wijk in Amsterdam waar ik beschimpt en soms bespuugd wordt als men weet dat ik joods ben. Hoewel ik me iedere keer verbaas over hoe iemand die mij niet kent mij kan haten, enkel om mijn ras of afkomst. Ik ben daar als kind van oorlogsslachtoffers gevoelig voor, maar richt me liever op mijn Marrokaanse bakker die me altijd een extra croissant of koekje geeft en mijn Turkse groenteboer die altijd even vriendelijk en hardwerkend is.

 

Voor Dagomba zijn we allemaal broeders en zusters, ook als we een andere huiskleur of verschillende opvattingen over religie hebben. Wat voor de mensen met wie ik omga veel belangrijker is, is dat er sprake is van een oprechte en serieuze practice en dat je de relatie met het goddelijke actief onderhoudt. De mensen met wie ik omga bidden 5x per dag (om 4 uur is het eerste gebed) als ze moslim zijn of gaan minstens 2x per week naar een “all night mass” als ze Christen zijn. Ze zijn intensief in hun practice, maar niet dogmatisch ten opzichte van andere vormen.

 

Het dogmatisme van Islam dat wij in het Westen kennen komt uit het rode waardesysteem; het geweld dat wij daar direct aan verbinden is een ongezonde manifestatie van het rode waardesysteem. Heilige geschriften (blauw) zoals Bijbel, Koran of Torah zijn bedoeld om mensen te helpen om te komen tot een gezonde ontwikkeling van rood. Gebed, meditatie, gesprek en zelfreflectie zijn daarbij hulpmiddelen. Het helpt rood om tot betekenisgeving te komen en geeft kaders voor gezonde expressie. Maar als men vastzit in rood, om welke reden ook, ontstaat er dogmatisme en destructie. Dan worden de regels gebruikt om te onderdrukken en te overheersen. Dit zien we bij Daesh, maar ook het Christendom heeft daar een rijk verleden en actief heden in.

 

Dagomba paars, de traditie, heeft gastvrijheid en vriendelijkheid hoog in het vaandel. Daarnaast is het begrip van inidividueel bezit vrij relatief. Dat komt mede omdat de groep belangrijker is dan het individu, maar ook omdat in paars het individu – wat wij Westerlingen Ego zouden – noemen veel minder sterk ontwikkeld is dan in het Westen. Vanuit Spiral Dynamics is dat goed te verklaren omdat het Ego zich pas begint te manifesteen in het rode waardesysteem, de PowerGods. Hier zie ik parallen met het Hinduisme en met mystieke benaderingen als het Sufisme of (in het Jodendom) Kabbalisme. Het begrip van ‘individueel bezit’ is namelijk volstrekt absurd, we krijgen alles van de aarde (de Goden, Allah, Jaweh) en alles is ons gegeven. Aan ons allen en voor iedereen. Het goddelijke kent hierbij geen exclusiviteit, dat is door ons mensen bedacht. Soms is dat gezond, maar soms ook niet.

IMG_2760

Een groot verschil tussen de paarse mystiek en mystieke stromingen zoals Sufisme en Kabbalisme (Turquiose waardesystemen) is dat bij de laatste het individu (Ego) wél sterk ontwikkeld is. De grote oefening voor mystici is om de de individuele persoonlijkheid zich sterk te laten ontwikkelen, niet voor eigen gewin, maar juist om dienbaar te kunnen zijn aan het hogere, goddelijke. Als zodanig beschouwen mystici zichzelf als dienaren van het hogere met de opdracht om het Goddelijke zich via hen te laten manifesteren. Waar in paars/rood de individuele persoonlijkheid zich begint te ontwikkelen, is deze in Turquoise geintegreerd en getransformeerd. Dat betekent ook dat er op andere wijze keuzen gemaakt worden en en verschil is in intepretatie van grenzen en begrenzing.

 

Dagomba paars is vrij onbegrensd, voor mij persoonlijk soms té onbegrensd. Er zijn beelden en verplichtingen in Dagomba paars waar ik soms moeite mee heb én er zijn omgangsvormen die voor mij vreemd, maar tegelijkertijd hartverwarmend zijn. Ik leer dat het niet zozeer de leefregels zijn die soms spanningen opleveren, maar mijn oordelen over die leefregels.

 

Neem bijvoorbeeld behulpzaamheid. In de traditie van Dagomba het is vanzelfsprekend om iets voor iemand te doen die je niet kent als dat gevraagd wordt door een broeder/zuster. Zo werd ik door een Dagomba vriend gevraagd of ik een zuster van hem kon helpen met een uitnodigingsbrief voor een visum. En of ik kon helpen met een slaapplaats die haar niet al te veel zou kosten. In eerste instantie riep dat veel spanning bij me op. Iemand die ik niet ken officieel uitnodigen? En wat als die persoon besluit om hier te blijven of andere plannen heeft waar ik niet van weet, maar die dan wel aan mij zijn gekoppeld? Er ging van alles door mijn gedachten over de risico’s die ik hierbij zou lopen en de verantwoordelijkheid die ik zou hebben als er iets mis zou gaan.

 

Ik heb de brief geschreven en er ook voor gekozen om haar bij mij in huis op te nemen in plaats van een hotel te reserveren. Mijn voornaamste reden om dat te doen was omdat ik zelf ook met dergelijke gastvrijheid ben ontvangen tijdens mijn eerste twee reizen naar Ghana. Ik deed graag iets terug en kon zo ook meer leren over Dagomba en traditie; door onze gesprekken, maar ook door te proberen in lijn van hun gastvrijheid mezelf gastvrij op te stellen. Natuurlijk is er niets misgegaan en hebben we een erg mooie tijd samen gehad. Sterker nog; mijn uitnodiging gaf haar gelegenehid om haar huwelijk voor te bereiden met haar echtgenoot die in Spanje woont. Zonder mijn uitnodiging was ze nooit Europa binnengekomen.

 

Deze actie heeft mijn aanzien binnen de gemeenschap versterkt en mijn leven in Ghana een stuk makkelijker gemaakt. Nog steeds zou ik dat niet voor iedereen doen, maar het bewijst wel dat gastvrijheid wordt beloond met gastvrijheid en – zoals een Dagomba zou zeggen – goedheid wordt beloond met goedheid. Ik heb één week iemand in huis gehad en in Tamale woon ik maanden in haar huis omdat zij “nooit genoeg kan doen voor mij om terug te betalen wat ik voor haar heb gedaan.” Dat vind ik ook weer een beetje overdreven (er hoeft helemaal niets terugbetaald te worden), maar het zet me ook ernstig te denken over hoe wij Europeanen omgaan met medemensen in Afrika; hoe het wantrouwen en de angst regeert. Ook (zelfs) bij mij.

 

Islam is bij Dagomba niet in plaats van tradities gekomen; men heeft eigen manieren gevonden om Islam te integreren in de traditie. Bepaalde waarden uit paars (family sharing, kindness) zijn nog altijd belangrijker. Traditionele Dagomba doen al veel voor elkaar en tijdens de Ramadan doen ze daar nog een schepje bovenop. Ook bepaalde specifieke rituelen hebben hun weg gevonden naar de Moskee. Vanuit Spiral Dynamics lijkt dat een gezonde ontwikkeling van het paarse waardesysteem naar het rode en blauwe waardesysteem.

 

Niet alle Dagomba zijn even traditioneel als de mensen waar ik mee leef en werk. Mede door invloed van het Westen (produkten, ontwikkelingshulp en investeringen) staat de traditie sterk onder druk. Tegelijkertijd is het een natuurlijke ontwikkeling dat traditie zich ontwikkelt – in termen van Spiral Dynamics: dat paars zich ontwikkelt naar rood. Niet onterecht maakt men zich zorgen daarover. Tamale is de derde stad in Ghana met alle grootstedelijke invloeden. Daardoor lijkt de ontwikkeling van paars naar rood/blauw ‘scheef te worden getrokken’ en sneller te gaan dan mogelijk is om dat te doen op een manier waarop rood/blauw zich gezond kan ontwikkelen.

 

In plaats te delen met de gemeenschap kiezen jongeren vaker voor zichzelf; ze besteden liever 5 Cedi aan hun telefoon of een colaatje dan aan de ziekenhuisrekening van iemand die dat zelf niet kan betalen. De druk om geld te verdienen neemt toe omdat basisvoorzieningen als water en onderdak niet meer gratis beschikbaar zijn, men eten moet kopen omdat men het niet meer zomaar zelf kan telen. Land dat eerst door chiefs of elders werd gedeeld is bezit geworden dat gepacht moet worden.

 

Het leven wordt duur, hetgeen mensen die weinig hebben zeer confronteert. Ze zijn opeens arm omdat de rijkdom van het land voor hen niet meer toegankelijk is. Gezinnen worden gescheiden omdat de man meestal naar de stad moet om werk te vinden om zijn gezin te kunnen onderhouden. Werk is schaars en werkloosheid is hoog, vooral onder jongeren. Wat ik zeer pinjnlijk vind is dat het vertrek van de man om op een ‘Westerse manier’ geld te verdienen voor zijn gezin juist de positie van de vrouw zwaar ondermijnd. Ook het gezin is een gemeenschap, de vrouw heeft positie en functie, maar als de man er niet is om haar te beschermen en te onderhouden heeft zij zowel binnen het gezin als in de gemeenschap geen status meer. Waar Westerlingen gender equity propageren, zorgt adoptie van onze levensstijl juist voor het tegenovergestelde.

IMG_3632

Armoede en hoge jeugdwerkloosheid zijn een gevaarlijke combinatie voor iedere samenleving, ook voor de traditionele samenleving van de Dagomba. De mensen leven in een werkelijkheid die wij als verleden tijd beschouwen, maar ze leven wel nu en in een omgeving waar ze worden geconfronteerd met allerlei zaken die ver van hun levenshouding en beeld van de werkelijkheid staan. Door gebruik van chemicalieen en introductie van industrie verschaalt het land, vervuilen de rivieren en voelen mensen zich genoodzaakt om hun levensstijl te wijzigen (ook waar ze dat niet willen) of zelfs hun thuis te verlaten. Ieder jaar wordt het moeilijker om in de Savannah van Noord Ghana akkerbouw te plegen; oogsten mislukken door gebrek aan water en omdat chemicalien en kunstmest het land uitputten. De Savannah wordt langzaam woestijn.

 

Enkele boeren hebben mij bijna wanhopig benaderd dat zij weer af willen van de chemicalien, maar niet weten hoe. Ze realiseren zich dat ze het land en daarmee zichzelf vergiftigen, maar wat de doorslag geeft is dat de geintroduceerde moderne technieken van argicultuur hen op de langere termijn geen extra inkomsten oplevert. Dagtene wat ze extra verdienen wordt direct weer uitgegeven aan nieuwe zaden en chemicalien die vaak meer kosten dan wat ze hebben verdiend. En vaak zijn ze zelf geen eigenaar meer, maar pachter voor een derde partij die zowel de prijs van hun produkten als de manier waarop ze moeten werken bepaalt.

 

Mali en Kameroen zijn niet zo ver van Noord Ghana en – hoewel mijn Dagomba vrienden zeggen dat het nooit zal gebeuren – maak ik me ernstige zorgen over de ontvankelijkheid van de jeugd voor de rhetoriek van Boko Haram. Het aantal mensen dat naar Europa wil en een poging daartoe waagt neemt toe. Niet omdat mensen weg willen uit Ghana, integendeel, maar omdat ze denken en hopen dat zij en hun gemeenschap het daardoor weer beter zullen krijgen. Naar mijn mening reageert Europa daar volstrekt verkeerd op, hetgeen – ondanks mogelijk goede bedoelingen – eerder olie op het vuur is dan dat het tot blijvende oplossingen leidt. Daarmee is Europa onderdeel van het probleem en mede veroorzaker van het geweld van – in dit geval – Boko Haram.

 

Umar Mohammed, een leider in de Dagomba gemeenschap in Tamale heeft mij twee jaar geleden gevraagd of ik hem wilde helpen om zijn gemeenschap te behouden en de mensen wil helpen om een aansluiting te maken met onze Westerse levensstijl op een manier die recht doet aan de traditie en waarden van gemeenschap / family sharing. Mede omdat ik denk dat het Westen veel kan leren van de Dagomba traditie en dat het ons kan helpen om knelpunten in Nederland en Europa te beslechten heb ik dit verzoek met beide handen aangenomen. Nu, twee jaar later, hebben we – op eigen wijze en met eigen geld – een manier van samenwerken en geld verdienen ontwikkeld waar in Ghana meer dan 1.500 gezinnen profijt van hebben en een menswaardiger bestaan kunnen opbouwen. Vanuit traditie, gebruikmakend van mijn ervaring als ‘vernieuwer’ in het Westen. In komende artikelen zal ik daar nader op ingaan.

 

Dit artikel zou ik kort willen samenvatten in vier inzichten:

  • De Islam is veelzijdiger en diverser dan veel mensen in het Westen denken. Ons beeld van Islam is beperkt, gevoedt door angst en sterk gebaseerd op slechts één (ongezonde) uitingsvorm. De meeste moslims delen de opvattingen waar ons beeld van Islam op is gebaseerd niet; en geweld van Daesh, Al Quaida en Boko Haram treft veel meer moslims dan Westerlingen.
  • Er is geen sprake van een strijd tussen Islam en Westerse waarden; er is sprake van een ‘clash’ tussen twee verschillende manifestaties van één en hetzelfde wereldbeeld; de Power Gods, oftewel het rode waardesysteem in Spiral Dynamics. Mensen bombarderen is net zo gewelddadig als iemands keel doorsnijden. De opvatting dat ‘als je niet voor ons bent, je dan tegen ons bent’ is even ongezond rood als de opvatting dat ‘het doden van mensen die niet mijn interpretatie van Islam volgen leidt tot verlossing in het hiernamaals’.
  • Het “Vrije Westen” is onderdeel van deze clash en eerder mede veroorzaker dan slachtoffer. Door Daesh, Boko Haram en Al Quadia worden wij geconfronteerd met ongezond rood. Echter onze reactie op zowel de instroom van ‘illegale asielzoekers’ en de opkomst van Geert Wilders, Donald Trump en vergelijkbare publieke figuren zijn een manifestatie van hetzelfde ongezonde rood in onze eigen samenleving.
  • Het is makkelijker om de ander te verwijten dan naar de eigen ongezonde manifestaties te kijken. Dit zijn ‘normale’ menselijke en groepsdynamische processen, maar het lost niets op. Wij moeten misschien zélf anders gaan denken en handelen, willen wij de clash tussen verschillende samenlevingen/wereldbeelden daadwerkelijk beslechten en de problemen in onze eigen samenleving willen oplossen.

 

Alain Volz – Tamale – juli 2016

Advertisements

About Alain B. Volz

Alain Volz M.Sc. (1969) - Social Economy Entrepreneur, founder and director of ATMA - has studied Business Administration and Organizational Psychology. He started his career with Royal Dutch Ahold and has worked with IPMMC and TC&O. For 10 years Alain has been working with Twynstra Gudde Consultants and Managers as senior consultant Human Talent & Change Management. He was responsible for Competency Based Human Talent Management. He is co-founder of the Center for Human Emergence in the Netherlands (CHE), a former member of the CHE alignment circle and founding director of CHE School of Synnervation (currently Synnervate). In 2011 he held the position of partner with the RnR Group in Maarn. Alain is Strategy & Alignment Officer at Dipaliya Women's Association in Tamale, Ghana. In the Netherlands he is board member of the committee for the position of women and minorities in the Dutch Democratic Party (D66 Thema Afdeling V/M Sociale Innovatie). As such he represented D66 in the PVO; a cross party National committee consisting of represents from 6 different political parties (CDA, CU, D66, Groen Links, PvdA, VVD). The office of ATMA is located at the ImpactHub Amsterdam & the ImpactHub Accra.
This entry was posted in Africa, Business, EU policy, Ghana, Trade and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s